"دعوت" به نشکستن تابوها
 تاریخ: 22  مهر  1387  سعیده امین

اپیزود اول:
هنرپیشه زن غفلتا باردار شده است. او علاوه بر آرزوهای برباد رفته اش زیر هجمه ای از دو جریان متفاوت قرار می گیرد. شوهر هنرپیشه که مدام می گوید :" هر کاری بکن اما بچه ام را از من نگیر" و هنرپیشه نقش مقابل که مدام تکرار می کند:"خانم صوفی شدن در سینما سخت نیست خانم صوفی ماندن دشوار است." زن هنرپیشه خودش را از اسب پایین می اندازد اما خانم دکتر زنان و زایمان که در اپیزود بعدی قرار است نقش قربانی یا شاید قهرمان را برعهده گیرد با خوشحالی صدای تپش قلب کاکل زری را در اتاق سونوگرافی برایش می گذارد. کات!

اپیزود دوم:
تلفن همراه زن روستایی بر ترک موتور سه چرخ زنگ می خورد. از  آزمایشگاه تماس گرفته اند که خانم باردار است. برای زنی که به همراه شوهرش با تخلیه چاه و فاضلاب کسب درآمد می کند زمان مناسبی برای بارداری نیست. پس سقط جنین بهترین راه است. زن در مطب در دام زن میانسالی می افتد که حاضر است در قبال به دست آوردن نوزاد زن پول هنگفتی بدهد. اما در آخر مشخص می شود که همه اینها یک نقشه بوده که در خلال یک زندگی راحت در خانه مجلل زن میانسال، مهر جنین بر دل پدر و مادر بنشیند. انگیزه زن میانسال کاملا آرمان گرایانه به نظر می رسد. زن و مرد به خاطر نوزادشان، پولی که از زن گرفته اند را روی میز گذاشته و صبح زود خانه مجلل را ترک می کنند.

اپیزود سوم:
 زن میانسال خود را برای زایمان دخترش آماده می کند. زنگ تلفن به صدا در می آید. بله، خانم از دخترش زودتر حامله شده است. زن می ماند و شماتت اطرافیان و حمایت عجیب و محیرالعقول شوهرش برای نگه داشتن جنین. نتیجه:فرزند، هدیه خداست.

اپیزود چهارم:
خانم دکتری که در تمام اپیزودها حضور مثبت و موثری برای حفظ جنین دارد از طریق تلفن می فهمد که باردار است. اولین کاراکتر این فیلم است که از این خبر ذوق زده می شود.در سکانس بعد زن سراغ زن جوانی می رود که در واقع عمل بارگذاری روی تخمک او صورت گرفته و با نتقال تخمک به رحم  خودش باردار شده است. اما بلافاصله متوجه می شود که شوهرش به طور مخفیانه با این زن ارتباط برقرار کرده است.

اپیزود پنجم:
همسر صیغه ای یک دولتمرد صاحب نفوذ به طور غیر منتظره باردار می شود. تمامی 15 دقیقه این اپیزود در کش و قوس تعقیب و گریز میان  زنی که عاشق جنین تازه و مردی که با تمام ترس و خشم به دنبال حیثیت و آبروی خود است، می گذرد.

"دعوت" فیلمی است که شاید نمی بایست ابراهیم حاتمی کیا آن را می ساخت. این فیلم که به تازگی در سینماهای تهران اکران شده در صدر فروش قرار داد. آنونس متفاوت این فیلم علاوه برنام صاحب اقتدار و شهیرکارگردان، آدم را برای دیدنش در سینما دعوت می کرد. همین آنونس متفاوت بود که این انتظار را در تماشاگران قبل از تماشای فیلم ایجاد کرد که حاتمی کیا خواسته است که ساختارهای ذهنی جامعه در خصوص سقط جنین را دگرگون کرده و تابوی این عمل به اصطلاح ضد شرعی را بشکند اما در واقعی اصلا اینطور نیست. حاتمی کیا در سکانس به سکانس این فیلم  این شعار را فریاد زد:"بچه هدیه خداست و سقط جنین کار بدی است."

"دعوت" در 5 اپیزود با موضوع بارداری غیرمنتظره پنج زن از اقشار مختلف (هنرپیشه، زن روستایی،یک حاج خانم میانسال،دکتر زنان و زایمان ،یک همسر صیغه ای) ساخته شده است. دو اپیزود اول بسیار ضعیف، کلیشه ای و غیر ملموس است.می توان گفت که فیلمساز برای جمع آوری این دو اپیزود بسیار عجولانه عمل کرده است. سه اپیزود آخر ترکیب خوش ساخت تری به خود گرفته است اما عنصر تعجیل در آن به خوبی احساس می شود. عبارات، مفاهیم ، پیام ها و حتی تصاویر انگار که در هر سه اپیزود آخر به مرز انفجار رسیده است اما جایی و حتی زمانی برای ارائه دادن وجود ندارد.. هر کدام از این اپیزودها، می توانست دستمایه ای برای ساخت یک فیلم کامل باشد اما هر کدام درقالب یک فیلم کوتاه 15 تا 20 دقیقه ای کاملا کنسرو شده به مخاطبان ارائه می شود..این محدودیت فضا قدرت مانور کارگردان را تا حد بسیار زیادی محدود کرده است.. تعجیل حاتمی کیا برای به تصویر کشاندن موضوع سقط جنین که هنوز در ایران به قالب یک تابوی ناشکستنی قراردارد به گونه ای است که من به عنوان بیننده حس کردم که حاتمی کیا می خواسته  در ارائه تمام زوایای مبحث سقط جنین یکه تاز باشد.

اما اینجا هیچ تابویی شکسته نمی شود. هیچ زنی مجبور به سقط جنین نمی شود. آرزوهای یک زن، وضعیت نامناسب اقتصادی، سلامت زن به ویژه در شرایط میانسالی، آسیب هایی که یک زن برای بارداری و یا حتی سقط جنین زیر فشار افکار سنتی جامعه متحمل می شود و در نهایت بلاتکلیفی کودکان حاصل ازدواج موقت و بعضا نامشروع در این فیلم فدای تفکر فیلمساز به همان سنگینی تفکر حاکم بر جامعه از جانب قانونگذاران، مجریان و مردم می شود. گذشته از نگاه انتقاد آمیز ، نکته سنجی قابل تحسین کارگردان در اپیزود آخر (بارداری همسر صیغه ای یک حاج آقای متاهل و متنفذ) و حتی دیالوگ های بی پروا و پلان های بی باکانه سراسر این فیلم نمی تواند در خدمت مضمون قرار گرفته و تماشاگران را برای بار دوم به سینما بکشاند.

در سراسر این فیلم تنها چیزی که به آن اهمیتی داده نمی شود زن و آینده اوست که به راحتی در زیر لایه ای از احساسات مذهبی و مادرانه، فدای فضیلت نگهداری جنین می شود. همیشه دلایل یک زن برای سقط جنین بسیار متفاوت و قطعا تحت شرایط خاص خودش است. تمام دلایلی که این فیلم برای حفظ جنین به اذهان عمومی تزریق کرده است در دنیای واقعی می تواند دلیل اصلی از بین بردن جنین باشد.

 
  Copyright ©2008, meydaan.com. All rights reserved.